Jongeren betrekken? Begin niet bij de werkvorm
Hoe krijg je jongeren aan tafel? Naar school, sociale media inzetten, een pizza-avond organiseren of een jongerenraad starten? Bij jongerenparticipatie gaat het gesprek al snel over de vorm. Maar een leuke werkvorm maakt jongerenparticipatie nog niet relevant.
Dat was een belangrijke conclusie tijdens onze workshop over jongerenparticipatie. Veel vragen gingen over hoe je jongeren bereikt. Terwijl daar een belangrijkere vraag aan voorafgaat: waarom wil je jongeren eigenlijk betrekken?
Maandelijks verdiepen we ons binnen de Academie in een onderwerp rond de Relevant Gesprek® methodiek. We doen onderzoek, vragen waar nodig een expert en bespreken het onderwerp vervolgens in een twee uur durende workshop met deelnemers en andere geïnteresseerden. De workshops maken deel uit van onze programma's en zijn ook los te volgen.
Dit keer onderzochten we jongerenparticipatie. Aan de hand van de vier sleutels ontstond een praktische aanpak.
Eerst: welke jongerenparticipatie?
Niet alle jongerenparticipatie is hetzelfde. Tijdens de workshop onderscheidden we vier vormen: maatschappelijke participatie, politieke participatie, initiatieven die vanuit jongeren zelf ontstaan en participatie waarbij jongerenbeleid of projecten beïnvloeden.
Dat onderscheid doet ertoe. Een jongerenraad vraagt iets anders dan jongeren die meedenken over een speelplek. En een jongere die zelf met een initiatief komt, vraagt weer een andere rol van de gemeente. Pas als je weet wat je wilt bereiken, kun je bepalen wat een passende aanpak is.
1. Waarom wil je jongeren spreken?
Begin bij het vraagstuk. Heeft een project of beleid daadwerkelijk impact op jongeren? En kan hun inbreng iets toevoegen? Dat voorkomt dat jongerenparticipatie een doel op zichzelf wordt. Je hoeft jongeren niet bij ieder onderwerp te betrekken omdat ze nu eenmaal een belangrijke doelgroep zijn.
Een inzicht uit de praktijk was dat een klein aantal écht betrokken jongeren soms waardevoller is dan een grote groep die weinig met het onderwerp heeft. Niet zoveel mogelijk jongeren bereiken dus, maar de juiste jongeren betrekken bij een relevant vraagstuk.
2. Waarover ga je in gesprek?
Maak de participatievraag concreet en dichtbij. Een vraag over woningen, openbaar vervoer of een ontmoetingsplek is voor jongeren vaak beter te beantwoorden dan een abstracte vraag over hoe de gemeente er in 2040 uit moet zien.
Ook timing speelt een rol. Stel dat kinderen mogen meedenken over een voorziening die pas over vier jaar wordt gerealiseerd. De tienjarige die je vandaag spreekt is tegen die tijd veertien en heeft waarschijnlijk andere behoeften.
Niet alleen wie je betrekt, maar ook wanneer je dat doet bepaalt dus de relevantie.
3. Met wie wil je praten?
Dé jongere bestaat niet. Heb je kinderen, scholieren, studenten of jongvolwassenen nodig? En spreek je hen als inwoner, gebruiker of ervaringsdeskundige? Ook de afzender verdient aandacht. Een brief van de gemeente is niet altijd de beste ingang. Soms bereik je jongeren beter via een leeftijdsgenoot, jongerenwerker, sportvereniging, school of jonge ambtenaar.
School lijkt daarbij aantrekkelijk omdat je snel veel jongeren bereikt. Maar bereik is nog geen betrokkenheid. Jongeren die deelnemen omdat ze punten moeten halen voor een schoolopdracht zijn niet automatisch geïnteresseerd in het vraagstuk.
4. En dan pas: hoe?
Nu pas komt de werkvorm. Binnen Relevant Gesprek® gebruiken we hiervoor het Toegangskwadrant. Kunnen jongeren fysiek of online deelnemen? Doen ze dat tegelijkertijd of juist op hun eigen moment? Vanuit die keuzes kun je een passende vorm kiezen: een groepsgesprek, inloopmoment, online platform, enquête, videobericht of livestream.
En organiseer het gesprek vooral op een plek en moment dat bij jongeren past. Niet omdat dinsdagmiddag om twee uur toevallig goed uitkomt in de gemeentelijke agenda. Vorm volgt inhoud. Dat geldt voor ieder participatieproces, maar bij jongerenparticipatie wordt het extra zichtbaar.
Vijf lessen voor je aanpak
Begin daarom niet met bedenken hoe je jongeren gaat bereiken. Bepaal eerst welke vorm van jongerenparticipatie aan de orde is. Onderzoek waarom hun perspectief nodig is. Formuleer een concrete vraag en bepaal welke jongeren je daarvoor wilt spreken. Kies vervolgens een passend moment en een relevante afzender.
En kies dán pas de werkvorm. Zo verschuift de vraag van “Hoe krijgen we jongeren aan tafel?” naar een veel interessantere vraag: “Waarom zouden jongeren bij óns aan tafel willen komen?”
Wil je verder praten over jongerenparticipatie of loop je in jouw praktijk tegen een vraag aan? Neem gerust contact met ons op. We denken graag met je mee en helpen je graag verder.