Aan de slag met de Participatiebox
Wat leuk dat je met de Participatiebox aan de slag gaat. De box helpt je om stap voor stap te komen tot een doordachte participatieaanpak. Een aanpak die past bij jouw vraagstuk, de mensen om wie het gaat en het resultaat waar je naartoe werkt. Zo vergroot je de kans op een bruikbare en waardevolle participatieopbrengst.
De methodiek achter de Participatiebox
De Participatiebox sluit aan op de vier sleutels van het Relevant Gesprek®.
Door deze vier sleutels te doorlopen, bouw je een participatieaanpak op die logisch in elkaar zit. Je begint bij het inhoudelijke vraagstuk. Daarna scherp je de participatievraag aan. Vervolgens bepaal je wie daar iets over kan zeggen. Tot slot kies je een passende gespreksvorm.
De vier sleutels helpen je om bewuste keuzes te maken:
Lees meer over de vier sleutels van de Relevant Gesprek® methodiek
Ken je de methodiek nog niet? Volg dan een webinar of online training. In korte tijd krijg je een helder beeld van de vier sleutels en hoe je ermee werkt in de praktijk.
Werken met de Participatiebox
De Participatiebox helpt je bij het formuleren van een scherpe participatievraag (sleutel 2) en het kiezen van een passende gespreksvorm (sleutel 4). Daarvoor geven we hieronder een korte uitleg van alle vier de sleutels. Zo zie je hoe de stappen met elkaar samenhangen en hoe je stap voor stap tot een goede participatieaanpak komt.
Sleutel 1: Bepaal het inhoudelijke eindresultaat
Begin bij de vraag: waar werken we inhoudelijk naartoe?
Dat kan bijvoorbeeld een stedenbouwkundig ontwerp zijn. Een maatregelenpakket voor een wijk. Een beleidskader. Een programma van eisen. Of een besluit over een concrete verandering.
Het is belangrijk om dit eindresultaat scherp te hebben. De opbrengst van participatie moet daar uiteindelijk een plek in krijgen. Pas wanneer duidelijk is waar je naartoe werkt, kun je bepalen welke inbreng je nodig hebt.
Sleutel 2: Formuleer de participatievraag
Heb je zicht op het eindresultaat? Dan formuleer je de participatievraag.
Dit is de vraag waarop je mensen uitnodigt om mee te denken, kennis te delen, ideeën aan te dragen of afwegingen te maken. Hoe scherper deze vraag, hoe beter de opbrengst van het gesprek bruikbaar wordt.
In de Participatiebox vind je een Vraagwijzer met zeven vraagrichtingen:
Elke vraagrichting vraagt om een andere vorm van participatie. De Vraagwijzer helpt je om te bepalen welke vraag past bij jouw opgave en het resultaat dat je wilt bereiken. Voor ieder vraagtype bevat de box een kaart met uitleg, aandachtspunten en voorbeelden uit de praktijk.
Sleutel 3a: Bepaal de publieksgroepen
Is de participatievraag helder? Dan bepaal je wie daar iets over kan zeggen.
Niet iedereen hoeft op dezelfde manier betrokken te worden. Sommige mensen hebben specifieke kennis. Anderen ervaren dagelijks de gevolgen van een plan. Weer anderen vertegenwoordigen belangen of hebben een formele rol in het proces.
Gebruik de online publieksanalyse om te bepalen welke groepen relevant zijn. Zo maak je bewuste keuzes over wie je wilt bereiken, waarom je hen betrekt en wat je van hen nodig hebt.
Sleutel 3b: Bepaal de afzender
Naast de publieksgroepen bepaal je ook wie de afzender is van het participatieproces.
Wie nodigt mensen uit? Wie voert het gesprek? En namens wie gebeurt dat?
De afzender heeft invloed op hoe mensen de uitnodiging en het proces ervaren. Een herkenbare en passende afzender kan het vertrouwen vergroten en maakt de kans groter dat mensen willen deelnemen.
Denk daarom bewust na over welke organisatie, persoon of samenwerkingspartner het beste past bij jouw vraagstuk en de mensen die je wilt bereiken.
Sleutel 4: Kies een passende gespreksvorm
Als laatste kies je de gespreksvorm. Die keuze maak je niet los van de rest. De inhoudelijke opgave, de participatievraag en de publieksgroepen bepalen samen wat nodig is.
Voor het kiezen van een passende vorm gebruiken we het Toegangskwadrant. Daarmee kijk je naar twee keuzes:
Zo kom je uit op gespreksvormen zoals een bijeenkomst, werksessie, straatgesprek, digitale vragenlijst, online platform, inloopmoment of gesprek aan tafel. In de Participatiebox vind je voor iedere gespreksvorm een kaart met uitleg, praktische aandachtspunten en voorbeelden uit de praktijk.
Wil je meer inspiratie? Ga dan naar de online Participatiebox. Daar vind je nog meer gespreksvormen. Je kunt ze selecteren op basis van het type vraag en de keuzecriteria voor de gespreksvorm: synchroon of asynchroon, en online of fysiek.
Manieren om met de box te werken
Je kunt de Participatiebox op verschillende manieren gebruiken.
Zelfstandig
Gebruik de box als hulpmiddel wanneer je werkt aan een participatieaanpak voor een eigen vraagstuk.
Samen met collega’s of een opdrachtgever
Leg de kaarten op tafel en maak samen de keuzes. Dit helpt om verwachtingen, rollen en uitgangspunten vroeg in het proces met elkaar te bespreken.
In een werksessie
Gebruik de box als werkvorm in een sessie met projectteam, opdrachtgever of andere betrokkenen. Zo bouw je gezamenlijk aan een aanpak die door iedereen wordt begrepen en gedragen.
Leren door te doen
Een goede participatieaanpak ontstaat niet alleen achter een bureau. Elk vraagstuk is anders. Elke omgeving vraagt iets anders. En elke aanpak levert nieuwe inzichten op.
Daarom geloven we in learning by doing. De Participatiebox helpt je om keuzes te maken. De praktijk leert je vervolgens wat werkt, wat beter kan en wat een volgende keer anders moet.
In de Relevant Gesprek® Academie gebruiken we de methodiek als basis voor trainingen, workshops, intervisies en coaching.
Wil je meer leren over participatie, de vier sleutels en het werken met de Participatiebox? Bekijk het aanbod van de Academie. Heb je nog geen toegang? Meld je dan aan voor een webinar of training.