Een bewoner die boos wordt. Een ondernemer die zich niet gehoord voelt. Een bijeenkomst waar de spanning oploopt. Hoe ga je daarmee om?
Emoties zijn geen verstoring van participatie, maar waardevolle informatie over wat mensen belangrijk vinden.
Bij participatie komen soms stevige emoties kijken. Zeker wanneer plannen invloed hebben op iemands woonomgeving, bedrijf of toekomst. De neiging is dan om de emoties te sussen en zo snel mogelijk terug te keren naar de inhoud. Maar daarmee mis je vaak belangrijke informatie.
Hoe kun je emoties juist benutten om tot een beter gesprek te komen? Drie inzichten uit de Relevant Gesprek® methodiek helpen je op weg.
1. Gedoe komt er soms toch
Je kunt een participatieproces nog zo zorgvuldig voorbereiden, weerstand en emoties zijn niet altijd te voorkomen. En dat hoeft ook niet.
Een boze reactie betekent niet automatisch dat je participatieproces mislukt. Misschien voelt iemand zich overvallen, is er onzekerheid over de gevolgen of bestaat er al langer wantrouwen richting de initiatiefnemer. De kunst is om niet meteen in de verdediging te schieten. Erken dat er iets speelt en onderzoek waar de reactie vandaan komt.
Niet iedere emotie vraagt om een oplossing. Soms begint het met luisteren.
2. Achter emoties zitten belangen
Een bewoner die boos is over het verdwijnen van parkeerplaatsen, maakt zich misschien zorgen over de bereikbaarheid van zijn woning. Een ondernemer die fel reageert op nieuwe plannen, vreest mogelijk voor de toekomst van zijn bedrijf. De emotie is zichtbaar. Het onderliggende belang moet je vaak nog ontdekken.
Binnen de Relevant Gesprek® methodiek gebruiken we hiervoor onder andere de communicatiepiramide met drie niveaus: relatie, proces en inhoud.
Als de relatie onder druk staat, heeft het weinig zin om direct inhoudelijke argumenten uit te wisselen. Begin met erkenning, luisteren en doorvragen. Wat maakt dit voor iemand zo belangrijk? Welke zorgen of belangen spelen er?
Een belangenkaart kan vervolgens helpen om die verschillende belangen zichtbaar te maken. Zo verandert een gesprek over standpunten in een gesprek over wat mensen werkelijk bezighoudt.
3. Aandacht voor emoties begint vóór het gesprek
Misschien wel het belangrijkste inzicht: omgaan met emoties is niet alleen een vaardigheid voor tijdens een bewonersavond. Het vraagt aandacht gedurende het hele participatieproces.
Bij het maken van de aanpak: verwacht je weerstand of wantrouwen? Onderzoek dan vooraf welke belangen spelen en bouw bewust ruimte in voor contact en relatieopbouw.
Bij het inrichten: geef mensen voldoende tijd om zich te informeren en vragen te stellen. Zorg ook voor capaciteit om het contact met betrokkenen te onderhouden. Soms helpt het om iemand specifiek verantwoordelijk te maken voor de relatie met de omgeving.
Tijdens de gesprekken: begin waar nodig met informeren en luisteren, voordat je om inbreng vraagt. Stem je communicatie af op wat mensen bezighoudt.
Bij het opleveren: juist wanneer keuzes en besluiten bekend worden, kunnen emoties opnieuw oplopen. Maak daarom duidelijk wat er met de inbreng is gebeurd en waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt.
Wie pas aandacht besteedt aan emoties wanneer ze hoog oplopen, is vaak te laat.
Van weerstand naar begrip
Het doel is niet om alle emoties weg te nemen of iedereen tevreden te stellen. Bij participatie kunnen belangen nu eenmaal botsen. Maar als je begrijpt wat er achter emoties schuilgaat, kun je bewustere keuzes maken. Over het proces, de gesprekken en de manier waarop je besluiten terugkoppelt.
De vraag is dus niet hoe je emoties voorkomt, maar hoe je er zorgvuldig mee omgaat.
Hoe doe jij dat wanneer de spanning in een participatieproces oploopt?
Online workshop: omgaan met emoties
Wil je oefenen met het herkennen van emoties en het onderzoeken van onderliggende belangen?
Tijdens onze online workshop Hoe ga je om met emoties bij participatie? op donderdag 26 november van 10.00 tot 12.00 uur onderzoeken we samen herkenbare praktijksituaties. Je leert hoe je emoties vertaalt naar belangen en hoe je daar in jouw participatieaanpak rekening mee houdt.
De workshop is gratis voor programmadeelnemers van de Relevant Gesprek® Academie. Andere geïnteresseerden zijn ook welkom en betalen € 245 exclusief btw.
