Goed participatiebeleid ontwikkel je niet achter een bureau. Je maakt het samen met de mensen die er straks dagelijks mee moeten werken.
Veel gemeenten werken op dit moment aan het actualiseren van participatiebeleid en het opstellen van de participatieverordening. De verordening moet vóór 1 januari 2027 zijn vastgesteld. Toch zien we in de praktijk vaak dezelfde uitdaging. Hoe zorg je ervoor dat participatiebeleid niet alleen een document wordt, maar ook daadwerkelijk gaat leven binnen de organisatie?
Participatieroutekaarten
Daarom ontwikkelden we binnen Relevant Gesprek® een nieuwe praktische werkvorm: de Participatieroutekaarten. De eerste ervaringen zijn veelbelovend. Inmiddels werken we met deze aanpak al bij gemeenten als Medemblik, Hulst, Eersel en Stein.
Niet praten over participatie. Samen bouwen
Veel organisaties kijken bij participatie vooral naar beleid, processen en wettelijke verplichtingen. Maar participatie werkt pas goed wanneer intern helder is hoe gemeente en samenleving daadwerkelijk samenwerken. Welke participatieroutes gebruiken we al? Welke werken goed? Welke missen we nog? En welke rol heeft iedereen binnen de organisatie?
Om dat gesprek concreet te maken werken we met Participatieroutekaarten. Een praktische werkvorm waarmee organisaties gezamenlijk in kaart brengen hoe participatie nu georganiseerd is én waar de ambitie ligt voor de toekomst.
Drie initiatiefnemers
De basis van de werkvorm bestaat uit drie verschillende perspectieven op participatie.
1. De samenleving als initiatiefnemer
Inwoners, ondernemers of maatschappelijke organisaties nemen zelf initiatief. De gemeente sluit aan, faciliteert en ondersteunt waar nodig.
2. De gemeente als initiatiefnemer
Het college ontwikkelt beleid, projecten of plannen en betrekt inwoners bij de voorbereiding, uitvoering of besluitvorming.
3. De gemeenteraad als initiatiefnemer
Participatie ontstaat vanuit het politieke gesprek. Inwoners worden betrokken bij democratische afwegingen en maatschappelijke keuzes. Elke initiatiefnemer vraagt om andere participatieroutes, andere rollen en andere verwachtingen richting inwoners.
Drie ambities bepalen
Tijdens werksessies brengen we samen de ambities per participatieroute in beeld. Daarbij werken we met drie niveaus. Juist deze gesprekken blijken ontzettend waardevol.
Verankeren
Routes die al goed georganiseerd zijn en stevig onderdeel zijn van beleid en werkprocessen.
Versterken
Routes die al bestaan, maar nog onvoldoende geborgd zijn binnen de organisatie.
Verkennen
Nieuwe participatieroutes die nog weinig worden toegepast, maar wel kansen bieden voor de toekomst.
Samen eigenaarschap creëren
De kracht van deze aanpak zit niet alleen in de inhoud. Door met ambtenaren, management, college en gemeenteraad gezamenlijk aan de slag te gaan, ontstaat intern veel meer begrip voor bestaande werkwijzen, gezamenlijke ambities en de keuzes die nodig zijn om participatie goed te organiseren. Mensen worden mede-eigenaar van het uiteindelijke beleid.
Precies dat vergroot de kans dat participatiebeleid straks niet alleen op papier goed staat, maar ook daadwerkelijk zichtbaar wordt in de dagelijkse praktijk. Dat zien we inmiddels terug in alle gemeenten waar we deze aanpak toepassen.
Dit is stap één
Tegelijkertijd geloven wij dat goed participatiebeleid verder gaat dan alleen interne organisatie en duidelijke werkafspraken. De Participatieroutekaarten helpen organisaties om eerst intern scherp te krijgen hoe zij participatie willen organiseren, welke routes daarbij passen en welke ambities daarbij horen. Maar daarmee begint het eigenlijk pas.
Goede participatie vraagt namelijk ook om blijvend leren van de praktijk. Door continu te evalueren, te monitoren en in gesprek te blijven over hoe inwoners, ondernemers en andere betrokkenen participatie daadwerkelijk ervaren. Intern goed organiseren is essentieel.
Benieuwd hoe dit werkt?
De Participatieroutekaarten zijn geen standaardproduct dat je kunt bestellen. We gebruiken deze werkvorm als begeleide aanpak binnen trajecten rondom participatiebeleid en participatieverordeningen.
Ben je binnen jouw organisatie bezig met participatiebeleid of wil je samen kijken hoe deze aanpak kan helpen? We denken graag met je mee, plan vrijblijvend een afspraak.
Schrijf je in voor de Relevant Gesprek® Nieuwsbrief. Als abonnee krijg je 10% korting op je deelname aan workshops, trainingen en programma's. Na je aanmelding voor de nieuwsbrief zie je meteen de kortingscode. Je code is direct geldig!
