Vaak horen we de oplossing al voordat duidelijk is wat de participatieopgave precies is: “Dan maken we toch een klankbordgroep?” Herkenbaar?
Tijdens een recente Masterintervisie van de Relevant Gesprek® Academie stond precies dit onderwerp centraal. Samen met communityleden onderzochten we de rol van participatiegroepen: klankbordgroepen, meedenkgroepen, adviesgroepen of werkgroepen. Wanneer kies je ervoor en wanneer juist niet?
Eerst de vraag
De belangrijkste conclusie van de intervisie was verrassend eenvoudig. Een participatiegroep is geen doel op zich. Toch zien we in de praktijk dat een participatiegroep soms dezelfde reflex oproept als een informatieavond. Er is een participatievraagstuk, dus organiseren we een klankbordgroep. Terwijl de belangrijkste vragen vaak nog niet zijn gesteld. Een deelnemer vatte dat mooi samen:
“Een klankbordgroep is snel bedacht, maar niet altijd goed doordacht.”
Waar draagt het gesprek inhoudelijk aan bij? Waarover mag de groep meepraten? Wie zit er in de participatiegroep? Binnen de Relevant Gesprek® methodiek gebruiken we de vier sleutels om deze vragen te beantwoorden. Pas als die vragen zijn beantwoord, kun je bepalen of een participatiegroep past bij de participatieopgave.
Wie zit er aan tafel?
Wie zitten er in een participatiegroep? En hoe kom je aan de deelnemers? Werk je met een open uitnodiging? Dan krijg je vaak de mensen die snel reageren, goed georganiseerd zijn of een sterke mening hebben. Waardevol, maar niet altijd volledig. Daarom is het belangrijk om niet alleen naar representativiteit te kijken, maar vooral naar perspectieven. Welke belangen, ervaringen en inzichten mogen niet ontbreken? Deze vragen horen bij sleutel 3a van de vier sleutels van de Relevant Gesprek® methodiek: met welke publieksgroepen beantwoord je de participatievraag?
De ervaring leert dat dit niet vanzelf goed gaat. In de intervisie werd een voorbeeld gedeeld van een klankbordgroep bij de herinrichting van een lokale weg. De afspraak was dat deelnemers contact zouden houden met andere omwonenden. In de praktijk gebeurde dat nauwelijks. Uiteindelijk kwamen vooral individuele belangen op tafel. Zoals een deelnemer zei:
“Dan denk je dat je de straat spreekt, maar eigenlijk hoor je drie stemmen.”
De naam doet ertoe
Een ander interessant inzicht uit de intervisie ging over naamgeving. Veel organisaties gebruiken automatisch termen als klankbordgroep of adviesgroep. Maar daarmee schep je verwachtingen. Noem een groep geen adviesgroep als er weinig te adviseren valt. En noem het geen werkgroep als deelnemers niet echt meewerken. Soms werkt een beschrijvende naam veel beter. Denk aan een fietsveiligteam, themagroep groen of meedenkgroep binnenstad. Zo wordt direct duidelijk wat de rol van de groep is. De keuze voor afzenderschap beantwoord je in sleutel 3b van de vier sleutels.
Wat we nog meer bespraken
In de intervisie kwamen ook andere herkenbare vragen langs:
- Hoe ga je om met groepen die zichzelf al hebben georganiseerd, bijvoorbeeld bij woningbouw?
- Hoe geef je zo’n groep een serieuze plek, zonder dat zij automatisch namens de hele omgeving spreekt?
- Wanneer kies je voor een open uitnodiging, en wanneer nodig je juist gericht uit op straat, belang of perspectief?
- Kan een participatiegroep ook helpen om de aanpak te toetsen, in plaats van inhoudelijk mee te praten?
Kortom: of een participatiewerkgroep passend is, bepaal je door eerst met de vier sleutels een goede aanpak te maken. Die aanpak geeft antwoord op de vraag óf een groep helpt, waarover deelnemers precies meedenken, wie er in de groep zitten en welke rol zij krijgen in het proces. Zo wordt de participatiegroep geen standaardoplossing, maar een bewuste keuze.
Verder lezen en luisteren?
Ben je deelnemer van het Masterprogramma Participatie en heb je de intervisie gemist? In de Relevant Gesprek® Academie vind je het uitgebreide verslag en de terugkijklink. Klik op de link of ga in de Academie naar de module van de Masterintervisies.
Geen deelnemer van onze programma’s? Dit soort praktijkvragen staan centraal tijdens onze Masterintervisies. Iedere vier weken komen communityleden online bijeen om ervaringen uit te wisselen rondom een actueel participatievraagstuk. Geen theorie, maar praktijkervaringen. Wat werkt? Wat werkt niet? En welke lessen kunnen we van elkaar leren? Deelname aan de Masterintervisie is inbegrepen voor deelnemers aan ons Masterprogramma Participatie en de Leergang Participatie. Want juist de praktijkervaringen van collega's blijken vaak de meest waardevolle leerschool. Wil je eerst kennismaken met de vier sleutels van Relevant Gesprek®? Sluit dan aan bij een van onze webinars.
Schrijf je in voor de Relevant Gesprek® Nieuwsbrief. Als abonnee krijg je 10% korting op je deelname aan workshops, trainingen en programma's. Na je aanmelding voor de nieuwsbrief zie je meteen de kortingscode. Je code is direct geldig!
